गुरु

गुरु ग्रह हा आपल्या सूर्यमलेतील पाचवा ग्रह, गुरु ग्रह नावाप्रमाणेच सूर्यमालेतील इतर सर्व ग्रहांचा गुरुच आहे. कारण गुरु ग्रह हा सर्व ग्रहांपेक्षा आकाराने सर्वात मोठा आहे. याचा व्यास साधारणत: १,४२,९८५ कि. मी. एवढे आहे, म्हणजेच आपल्या पृथ्वीसारख्या ११ पृथ्वी गुरु ग्रहाच्या व्यासावर सहजच एका ओळीत बसतील. गुरुचे सूर्यापासूनचे अंतर ७७८,४१२,०१० कि. मी. एवढे आहे.
सूर्यमालेतील बुध, शुक्र, पृथ्वी, मंगळ हे ग्रह घनरुप पदार्थांनी बनलेले आहेत. तर गुरु ग्रहाचा अंतर्भाग द्रवरुप लोखंडाचा आहे व त्याचा पृष्ठभागावर वायूचे दाट ढग आहेत. गुरुच्या पृष्ठभाग वायुरुपी असल्यामुळे तेथे मोठ्या प्रमाणात वादळ होत असतात. ह्या वादळांमुळेच गुरुवर आडवे पट्टे व एक मोठा भोवरा निर्माण झाला आहे. त्या भोवऱ्याला रक्तरंजीत लाल ठिपका असे देखील म्हणतात. या मोठ्या भोवऱ्याचा आकार आपल्या पृथ्वीच्या तिपट्ट आहे.
गुरु ग्रहाचे आकाराप्रमाणे त्याचे गुरुत्वाकर्षण देखील प्रचंड आहे. तसेच त्याचा स्वत:भोवती फिरण्याचा वेग देखील प्रचंड आहे. गुरुला स्वत:भोवती प्रदक्षिणा पूर्ण करण्यास ९ तास ५० मिनिटे लागतात. तर सूर्याभोवती एक प्रदक्षिणा पूर्ण करण्यास त्यास १२ वर्ष लागतात. गुरुसुध्दा पृथ्वीप्रमाणे एक मोठा चुंबकिय ग्रह आहे.
गुरुला दुर्बिणीने पाहिल्यास त्याचे चार चंद्र दिसतात. हे चंद्र प्रथम गॅलिलिओने पाहिले म्हणून या चंद्राना गॅलिलिओचे चंद्र देखील म्हणतात. या चार चंद्रांची नावे पुढीलप्रमाणे आहेत - इयो, युरोपा, गॅनिमेड व कॅलिस्टो. असे गुरुचे लहान मोठे मिळून एकूण ६१ चंद्र आहेत.