खुले तारका गुच्छआकाशगंगेतील तारे सर्व दिशांना समप्रमाणात विखुरलेले नाहीत, तर काही ठिकाणी अनेक युवा ताऱ्यांनी आपले समुह बनवलेले आहेत या अशाच समुहांना आपण "खुले तारका गुच्छ (ऒपण क्लस्टर्स)" असे संबोधितात. असे अनेक खुले तारका गुच्छ आपल्या आकाशगंगेत विखुरलेले आहेत. त्यातील काही तारका गुच्छ आपल्याला साध्या डोळ्यांनीसुद्धा स्पष्ट दिसतात. त्यातील कृत्तिका आणि रोहिणी हे तारका गुच्छ उत्तम उदाहरण आहेत.
आत्तापर्यंत साधारणपणे ७०० खुले तारका गुच्छांचा शोध लागलेले आहेत. त्यापैकी कित्येक खुले तारका गुच्छ सुर्यापासून ६५२० प्रकाशवर्ष अंतरावर आहेत. आपल्या संपूर्ण आकाशगंगेत असंख्य खुले तारका गुच्छ असावेत असा अंदाज आहे. यातील अजुन काही ठराविक तारकागुच्छ कर्क राशीत ‘प्रेसेपे’ आणि ययाती तारकासमुहातील ‘एच’ हे आहेत. यांच्यासारख्या आकारमानासारखे मोठे तारका गुच्छही भरपूर आहेत.
खुले तारका गुच्छांचे वय कित्येक दशलक्षापासून काही अब्ज वर्षांपर्यंत असू शकते. मगाशी आपण वाचलेल्या तारका समुहांपैकी कृत्तिकेचे वय ६ कोटी वर्षे, तर एम या तारकागुच्छाचे वय ४ अब्ज वर्षे असावे.
खुले तारका गुच्छातील सर्व तारे अवकाशात एका विशिष्ट दिशेने प्रवास करतात. त्यांची गती प्रती सेकंदाला कित्येक किलोमीटर असते. ज्या तारका गुच्छातील तारे अवकाशात तुलनेने जास्त अंतर सरकतात, त्यांना गतिमान तारकागुच्छ असे म्हणतात.
चित्रात दाखविलेला खुले तारका गुच्छ हा कृत्तिकेचा आहे.
No comments:
Post a Comment